آیا یادگیری همزمان چند ساز موسیقی کار درستی است؟
یکی از سؤالهایی که بارها از من پرسیده میشود این است:
«آیا میتوان همزمان چند ساز موسیقی را یاد گرفت؟»
بعضی هنرجویان علاقه دارند علاوه بر ساز اصلی خود، ساز دیگری را نیز همزمان یاد بگیرند. حتی گاهی خانوادهها دوست دارند فرزندشان از همان ابتدا با چند ساز آشنا شود. اما آیا این کار تصمیم درستی است؟
پاسخ این سؤال برای همه یکسان نیست، اما در بیشتر موارد، مخصوصاً برای هنرجویان مبتدی، توصیه من این است که ابتدا روی یک ساز تمرکز کنند و پس از رسیدن به تسلط نسبی، به سراغ ساز دوم بروند.
مهمترین مشکل، تقسیم شدن تمرکز است
یادگیری هر ساز فقط حفظ کردن چند قطعه یا چند آکورد نیست. هر ساز دنیای مخصوص به خودش را دارد؛ از نحوه صحیح نشستن و گرفتن ساز گرفته تا تکنیکهای دست، تولید صدا، خواندن نت و شیوه تمرین.
وقتی یک هنرجوی مبتدی همزمان دو یا چند ساز را شروع میکند، زمان تمرین او بین سازها تقسیم میشود. در نتیجه معمولاً پیشرفت در هر دو ساز کندتر از حالتی خواهد بود که تمام انرژی خود را روی یک ساز متمرکز کند.
بعضی سازها حتی از نظر فیزیکی با هم تداخل دارند
گاهی مسئله فقط کمبود زمان نیست؛ بلکه خود سازها از نظر تکنیکی و فیزیکی نیز با یکدیگر تداخل دارند.
برای مثال، در گیتار کلاسیک داشتن ناخن مناسب روی انگشتان دست راست بخش مهمی از تکنیک نوازندگی است و کیفیت صدا تا حد زیادی به آن وابسته است. در مقابل، در سازی مانند پیانو معمولاً داشتن ناخن بلند توصیه نمیشود، زیرا میتواند روی نحوه تماس انگشت با کلاویه و کنترل دست تأثیر بگذارد.
البته برخی نوازندگان با کوتاه نگه داشتن ناخن یا استفاده از ناخن مصنوعی این مسئله را مدیریت میکنند، اما به هر حال این موضوع یکی از محدودیتهایی است که هنگام انتخاب همزمان این دو ساز باید در نظر گرفت.
همه سازها به یک اندازه پیچیده نیستند
نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که همه سازها از نظر مسیر آموزش، پیچیدگی تکنیکی و میزان نیاز به حضور مدرس یکسان نیستند.
برای مثال، سازهایی مانند گیتار کلاسیک، پیانو، ویولن یا ویولنسل، از همان ماههای ابتدایی نیازمند یادگیری صحیح تکنیک، وضعیت بدن، نحوه استفاده از دستها و تولید صدای درست هستند.
اگر این موارد از ابتدا بهدرستی آموزش داده نشوند، ممکن است هنرجو به عادتهای نادرستی دچار شود که اصلاح آنها در آینده بسیار زمانبر و دشوار خواهد بود.
در مقابل، برخی سازها مانند هنگدرام یا تعدادی از سازهای کوبهای و ملودیک سادهتر، معمولاً برای شروع وابستگی کمتری به آموزش حضوری دارند و بسیاری از افراد میتوانند با استفاده از منابع آموزشی، ویدئوها و تمرین شخصی، در مدت کوتاهی قطعات سادهای را اجرا کنند.
البته این به معنای ساده بودن آن سازها یا بینیازی کامل از آموزش نیست. هر سازی در سطوح حرفهای نیازمند تمرین، دانش و راهنمایی تخصصی است. تفاوت در این است که ورود به دنیای بعضی سازها برای یک هنرجوی خودآموز آسانتر از سازهایی مانند گیتار کلاسیک، پیانو، ویولن یا ویولنسل است.
بلد بودن چند ساز با نوازنده بودن چند ساز فرق دارد
گاهی میشنویم که درباره فردی گفته میشود: «او پنج یا شش ساز مینوازد.»
اما وقتی دقیقتر بررسی میکنیم، متوجه میشویم که شاید او فقط روی یک ساز تسلط حرفهای دارد و روی سازهای دیگر تنها قادر به اجرای چند ملودی ساده باشد.
این موضوع کاملاً طبیعی است.
نواختن چند قطعه با یک ساز، با تسلط بر تکنیک، رپرتوار و اصول آن ساز تفاوت زیادی دارد.
همانطور که کسی که چند جمله به زبان انگلیسی بلد است، لزوماً مترجم یا مدرس زبان نیست، در موسیقی نیز آشنایی سطحی با چند ساز به معنای تسلط واقعی بر آنها نیست.
وقتی روی یک ساز مسلط شوید، یادگیری ساز دوم آسانتر میشود
اگر فردی روی ساز اصلی خود به درک خوبی از تئوری موسیقی، ریتم و خواندن نت رسیده باشد، طبیعتاً یادگیری مقدماتی سازهای دیگر برایش سریعتر خواهد بود.
نوازندهای که پایههای موسیقی را بهخوبی آموخته است، هنگام روبهرو شدن با یک ساز جدید، دیگر لازم نیست مفاهیمی مانند کششها، میزانها، فواصل، آکوردها و ساختار موسیقی را از ابتدا یاد بگیرد.
در این مرحله، بخش عمده تمرکز او روی یادگیری تکنیکها و ویژگیهای همان ساز خواهد بود.
آیا یادگیری خودآموز ساز دوم امکانپذیر است؟
پاسخ این سؤال به نوع ساز بستگی دارد.
بعضی سازها برای شروع مسیر سادهتری دارند و ممکن است هنرجو بتواند با استفاده از منابع آموزشی و دانش موسیقی خود، آنها را تا سطح مقدماتی یاد بگیرد.
اما در سازهایی که تکنیک نقش بسیار پررنگی دارد، مانند گیتار کلاسیک، پیانو، ویولن یا ویولنسل، حضور یک مدرس باتجربه اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا اصلاح اشتباهات تکنیکی پس از شکل گرفتن عادتهای نادرست، بسیار دشوارتر از یادگیری صحیح از ابتداست.
آیا یادگیری همزمان چند ساز همیشه اشتباه است؟
خیر.
اگر فرد زمان کافی، برنامهریزی مناسب و تجربه موسیقایی داشته باشد، یادگیری همزمان چند ساز میتواند موفقیتآمیز باشد.
اما برای هنرجویان مبتدی، معمولاً بهترین تصمیم این است که ابتدا روی یک ساز پایهای محکم بسازند و پس از رسیدن به تسلط نسبی، ساز دوم را آغاز کنند.
این روش هم سرعت پیشرفت را افزایش میدهد و هم احتمال ایجاد اشتباهات تکنیکی را کاهش میدهد.
جمعبندی
اگر هدف شما صرفاً آشنایی با چند ساز و لذت بردن از موسیقی باشد، یادگیری همزمان چند ساز الزاماً تصمیم اشتباهی نیست.
اما اگر هدفتان رسیدن به سطحی جدی و حرفهای در نوازندگی است، بهتر است ابتدا تمام تمرکز خود را روی یک ساز بگذارید.
زمانی که پایههای موسیقی، تکنیک و درک نوازندگی در شما شکل گرفت، یادگیری سازهای دیگر نه تنها دشوار نخواهد بود، بلکه بسیار سریعتر و اصولیتر پیش خواهد رفت.
به تجربه، بسیاری از نوازندگانی که ابتدا روی یک ساز به تسلط واقعی رسیدهاند، در ادامه مسیر راحتتر توانستهاند سازهای دیگر را نیز بیاموزند.
در موسیقی، کیفیت یادگیری همیشه ارزشمندتر از تعداد سازهایی است که در رزومه یک نوازنده نوشته میشود.
پرسشهای متداول (FAQ)
آیا برای شروع موسیقی بهتر است چند ساز را همزمان یاد بگیریم؟
برای بیشتر هنرجویان مبتدی، تمرکز روی یک ساز در ابتدا نتیجه بهتری دارد؛ زیرا باعث شکلگیری پایههای تکنیکی و موسیقایی قویتر میشود.
بعد از یادگیری گیتار، یادگیری ساز دوم آسانتر میشود؟
بله. داشتن دانش موسیقی، ریتم، نتخوانی و تجربه تمرین باعث میشود یادگیری ساز دوم سریعتر و اصولیتر انجام شود.
آیا نوازندگان حرفهای چند ساز مینوازند؟
بسیاری از نوازندگان حرفهای با سازهای مختلف آشنایی دارند، اما معمولاً یک ساز اصلی دارند که روی آن به تسلط عمیق رسیدهاند.
مطالب مرتبط:
- آیا قطعهای که میزنید مناسب سطح شماست؟
- نحوه تمرین هنرجویان هنرستان موسیقی و دانشجویان گیتار کلاسیک
- چرا تنها کلاس رفتن باعث پیشرفت در گیتار نمیشود؟
- برای اجرای بینقص یک قطعه گیتار چقدر زمان لازم است؟
پست های مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
