آهنگسازان بزرگ گیتار در نیمه دوم قرن بیستم؛ از براور تا داینز

آهنگسازان گیتار در نیمه دوم قرن بیستم؛ از براور تا داینز

در نیمه دوم قرن بیستم، گیتار تنها از نظر نوازندگی و اجرا پیشرفت نکرد، بلکه در زمینه آهنگسازی نیز وارد دوره‌ای تازه شد. افزایش تعداد نوازندگان حرفه‌ای، ورود گیتار به مراکز آموزشی، توسعه فناوری ضبط و سفارش آثار جدید، باعث شد آهنگسازان بیشتری به ظرفیت‌های این ساز توجه کنند.

لئو براور (Leo Brouwer)؛ صدای مدرن گیتار

لئو براور (متولد ۱۹۳۹ در کوبا) یکی از تأثیرگذارترین آهنگسازان تاریخ گیتار کلاسیک در قرن بیستم است. او علاوه بر آهنگسازی، نوازنده، رهبر ارکستر و مدرس نیز بود و شناخت عمیقی از امکانات این ساز داشت.

زبان موسیقایی براور ترکیبی از موسیقی سنتی کوبا، موسیقی مدرن اروپا و تکنیک‌های معاصر آهنگسازی است. آثار او را می‌توان در سه دوره کلی بررسی کرد:

دوره نخست؛ موسیقی کوبایی و ریشه‌های بومی

در دوره نخست، او از ریتم‌ها و عناصر موسیقی کوبایی استفاده کرد و آثاری مانند
Danza Característica
و
Elogio de la Danza
را خلق کرد.

دوره تجربه‌گرایی و موسیقی آوانگارد

در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، براور به سمت تجربه‌گرایی و موسیقی آوانگارد رفت و در آثاری مانند
La Espiral Eterna
و
Parábola
امکانات جدید صوتی و تکنیکی گیتار را بررسی کرد.

دوره زبان شخصی و ترکیب سنت و مینیمالیسم

از دهه ۱۹۸۰ به بعد، براور به زبانی شخصی‌تر رسید و عناصر سنتی، مینیمالیسم و موسیقی کوبایی را در آثاری مانند
El Decamerón Negro
و
Sonata
ترکیب کرد.

مجموعه Estudios Sencillos نیز یکی از مهم‌ترین آثار آموزشی اوست؛ اتودهایی که علاوه بر جنبه تکنیکی، ارزش موسیقایی مستقل دارند و امروزه در آموزش گیتار کلاسیک جایگاه مهمی دارند.

تأثیر براور بر گیتار مدرن بسیار گسترده است؛ او نشان داد که این ساز می‌تواند هم ریشه‌های فرهنگی خود را حفظ کند و هم با موسیقی معاصر ارتباط برقرار کند.

استفن دادگسون (Stephen Dodgson)؛ گسترش امکانات تکنیکی گیتار

استفن دادگسون، آهنگساز بریتانیایی، یکی از چهره‌های مهم در توسعه رپرتوار گیتار قرن بیستم بود. اگرچه نوازنده گیتار نبود، اما شناخت دقیق او از ویژگی‌های ساز باعث خلق آثار مهمی برای این ساز شد.همکاری او با نوازندگانی مانند John Williams در شکل‌گیری برخی آثارش اهمیت داشت. از آثار مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

Concerto No. 1 for Guitar and Orchestra
Partitas for Solo Guitar
Twenty Studies for Guitar

دادگسون در آثار خود تلاش کرد امکانات تکنیکی و رنگی گیتار را گسترش دهد و نشان دهد که این ساز می‌تواند زبان موسیقی معاصر را بیان کند.

آنتون گارسیا آبریل (Antón García Abril)؛ پیوند سنت اسپانیایی و موسیقی مدرن

آنتون گارسیا آبریل (۱۹۳۳–۲۰۲۱) یکی از مهم‌ترین آهنگسازان اسپانیایی نیمه دوم قرن بیستم بود. او تلاش کرد میان میراث موسیقی اسپانیا و امکانات آهنگسازی مدرن تعادل ایجاد کند.آثار گیتاری او مانند Concerto Mudejar،
Sonata del Pórtico
و
Vademécum
نشان‌دهنده شناخت عمیق او از شخصیت صوتی گیتار هستند.

کنسرتوهای او نیز در تثبیت جایگاه گیتار در کنار ارکستر نقش مهمی داشتند و ادامه‌دهنده سنت آهنگسازی اسپانیایی برای این ساز بودند.

آستور پیاتزولا (Astor Piazzolla)؛ گیتار و زبان نوین تانگو

آستور پیاتزولا (۱۹۲۱–۱۹۹۲) یکی از مهم‌ترین آهنگسازان آمریکای لاتین در قرن بیستم بود که با ایجاد سبک Nuevo Tango مرزهای میان موسیقی سنتی آرژانتین، موسیقی کلاسیک و جَز را تغییر داد.او با استفاده از هارمونی‌های مدرن، ساختارهای پیچیده‌تر و عناصر بداهه‌پردازی، تانگو را از یک موسیقی صرفاً رقصی به یک زبان هنری مستقل تبدیل کرد.

اگرچه پیاتزولا آهنگساز تخصصی گیتار نبود، اما آثاری مانند موارد زیر و همچنین تنظیم آثار او توسط نوازندگان مختلف، تأثیر زیادی بر رپرتوار گیتار معاصر گذاشتند:

Cinco Piezas para Guitarra
L’Histoire du Tango
Tango Suite

موسیقی او نشان داد که گیتار می‌تواند علاوه بر سنت کلاسیک، بیانگر فرهنگ شهری و ریتم‌های آمریکای جنوبی نیز باشد.

ماکسیمو دیه‌گو پوخول (Máximo Diego Pujol)؛ صدای معاصر آرژانتین

ماکسیمو دیه‌گو پوخول (متولد ۱۹۵۷) آهنگساز، نوازنده و مدرس آرژانتینی است که ادامه‌دهنده سنت موسیقی این کشور در قالبی مدرن محسوب می‌شود.آثار او ترکیبی از عناصر زیر هستند:

تانگو
میلونگا
ریتم‌های آمریکای جنوبی
هارمونی کلاسیک

از آثار مهم او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

Suite del Recuerdo
Tres Piezas Rioplatenses
Cinco Preludios

پوخول نشان داد که موسیقی معاصر گیتار می‌تواند همزمان مدرن و ریشه‌دار در فرهنگ یک ملت باشد.

رولاند داینز (Roland Dyens)؛ ترکیب سنت، جَز و موسیقی جهان

رولاند داینز (۱۹۵۵–۲۰۱۶) یکی از خلاق‌ترین آهنگسازان و نوازندگان گیتار در پایان قرن بیستم بود.زبان موسیقایی او ترکیبی از عناصر زیر بود:

موسیقی کلاسیک اروپایی
جَز
فولکلور
بداهه‌پردازی

مهم‌ترین آثار او شامل موارد زیر هستند:

Libra Sonatina
Tango en Skai
Songe Capricorne

داینز با نگاه آزاد و شخصی خود به اجرا و آهنگسازی، نشان داد که گیتار می‌تواند در موسیقی معاصر مرزهای سنتی را پشت سر بگذارد.

دیگر آهنگسازان مهم گیتار در پایان قرن بیستم

در کنار این چهره‌ها، آهنگسازان دیگری نیز نقش مهمی در گسترش رپرتوار مدرن گیتار داشتند:

کارلو دومنیکونی (Carlo Domeniconi)

کارلو دومنیکونی با اثر مشهور Koyunbaba و ترکیب عناصر شرقی و مدیترانه‌ای، زبان صوتی متفاوتی برای گیتار ارائه کرد.

نیکیتا کوشکین (Nikita Koshkin)

نیکیتا کوشکین با آثاری مانند The Usher Waltz و توجه ویژه به جنبه‌های نمایشی و رنگ‌آمیزی تکنیک گیتار، امکانات بیانی این ساز را گسترش داد.

آنجلو جیلاردینو (Angelo Gilardino)

آنجلو جیلاردینو نیز با فعالیت‌های پژوهشی، آهنگسازی و آموزشی گسترده، در توسعه رپرتوار و آموزش گیتار کلاسیک نقش مهمی ایفا کرد.

گیتار؛ سازی جهانی در پایان قرن بیستم

در پایان قرن بیستم، گیتار دیگر محدود به یک سنت جغرافیایی خاص نبود؛ بلکه به سازی جهانی تبدیل شده بود که می‌توانست فرهنگ‌ها، سبک‌ها و نگاه‌های هنری مختلف را در خود جای دهد.

از موسیقی کوبایی لئو براور و موسیقی اسپانیایی آنتون گارسیا آبریل گرفته تا تانگوی پیاتزولا، موسیقی آرژانتینی پوخول و نگاه چندفرهنگی رولاند داینز، آهنگسازان این دوره نشان دادند که گیتار می‌تواند فراتر از مرزهای سنتی خود حرکت کند.

این گسترش زبانی، زمینه را برای ورود گیتار به جریان‌های متنوع موسیقی معاصر و شکل‌گیری نسل جدیدی از آهنگسازان و نوازندگان در قرن بیست‌ویکم فراهم کرد.

ترجمه و گردآوری: سحر براتی

منبع:
The History of the Guitar: Its Origins and Evolution
by Júlio Ribeiro Alves

آهنگسازان بزرگ گیتار در نیمه دوم قرن بیستم؛ از براور تا داینز

آهنگسازان گیتار در نیمه دوم قرن بیستم؛ از براور تا داینز