مهم‌ترین آنسامبل‌های گیتار کلاسیک در قرن بیستم؛ از پرستی–لاگویا تا LAGQ

گیتار از تکنوازی تا آنسامبل؛ دوئت‌ها، کوارتت‌ها و گروه‌های مشهور

با ورود گیتار به قرن بیستم و تثبیت جایگاه آن به‌عنوان یک ساز کنسرتی، نگاه آهنگسازان و نوازندگان به ظرفیت‌های این ساز گسترده‌تر شد. پیشرفت تکنیک نوازندگی، افزایش کیفیت سازها و گسترش رپرتوار باعث شد گیتار بتواند در قالب‌های گروهی نیز حضوری جدی پیدا کند.

در میان گروه‌های تأثیرگذار این دوره، نام‌هایی مانند Duo Presti-Lagoya، Duo Abreu، Assad Duo، Los Romeros و Los Angeles Guitar Quartet نقش ویژه‌ای در تثبیت مفهوم آنسامبل گیتار داشتند.

گسترش نقش گیتار در قالب‌های گروهی

گسترش اجرای گروهی گیتار، امکانات تازه‌ای را در اختیار نوازندگان قرار داد. ترکیب چند گیتار امکان ایجاد لایه‌های صوتی متنوع، گستره دینامیکی بیشتر و ساختارهای پیچیده‌تری را فراهم می‌کرد؛ امکاناتی که در اجرای تک‌نوازی به شکل دیگری تجربه می‌شدند.

دوئت پرستی–لاگویا (Duo Presti-Lagoya)؛ آغاز عصری جدید برای دو گیتار

ایدا پرستی و الکساندر لاگویا از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ اجرای دو گیتار در قرن بیستم بودند.

ایدا پرستی (۱۹۲۴–۱۹۶۷) یکی از برجسته‌ترین نوازندگان زن و از چهره‌های مهم تاریخ گیتار محسوب می‌شود. او از کودکی استعداد فوق‌العاده‌ای در نوازندگی نشان داد و خیلی زود به‌عنوان یک نوازنده استثنایی شناخته شد.

الکساندر لاگویا نیز یکی از نوازندگان برجسته فرانسوی بود که به دلیل تکنیک و کیفیت موسیقایی خود شهرت داشت.

این دو نوازنده پس از آشنایی و ازدواج، تصمیم گرفتند بخش مهمی از فعالیت هنری خود را به اجرای دوئت اختصاص دهند. نتیجه این همکاری، یکی از موفق‌ترین و تأثیرگذارترین گروه‌های دو گیتار در تاریخ موسیقی کلاسیک بود.

دوئت پرستی–لاگویا در طول فعالیت خود بیش از دو هزار کنسرت در سراسر جهان اجرا کرد و با ضبط‌های متعدد، نقش مهمی در معرفی قابلیت‌های دو گیتار به مخاطبان جهانی داشت.

ویژگی اصلی اجرای آن‌ها هماهنگی فوق‌العاده، قدرت بیان، تنوع دینامیکی و استفاده خلاقانه از امکانات صوتی دو ساز بود. آن‌ها نشان دادند که دو گیتار می‌توانند نه فقط همراه یکدیگر، بلکه مانند یک مجموعه موسیقایی کامل عمل کنند.

اگر آندرس سگوویا جایگاه گیتار تک‌نوازی را تثبیت کرد، پرستی و لاگویا مسیر تازه‌ای برای گیتار گروهی ایجاد کردند.

Sérgio Abreu و Eduardo Abreu

سرجیو آبرو و ادواردو آبرو، دو برادر برزیلی، از مهم‌ترین دوئت‌های گیتار قرن بیستم بودند.

آن‌ها آموزش گیتار را در خانواده‌ای موسیقایی آغاز کردند و بعدها نزد آدولفینا تاوورا، از استادان برجسته گیتار برزیل، تحصیل کردند.

فعالیت حرفه‌ای آن‌ها از دهه ۱۹۶۰ آغاز شد و پس از موفقیت در مسابقات بین‌المللی، به یکی از شناخته‌شده‌ترین گروه‌های دو گیتار جهان تبدیل شدند.

نوازندگی برادران آبرو به دلیل هماهنگی بسیار دقیق، کنترل بالا و کیفیت صوتی یکپارچه شناخته می‌شد. اجرای آن‌ها به‌گونه‌ای بود که گاهی شنونده احساس می‌کرد تنها یک ساز در حال نواختن است.

آن‌ها در مهم‌ترین سالن‌های موسیقی جهان اجرا کردند و با ضبط‌های خود، جایگاه دوئت گیتار را ارتقا دادند.

با وجود موفقیت چشمگیر، فعالیت حرفه‌ای آن‌ها نسبتاً کوتاه بود. ادواردو آبرو بعدها از صحنه اجرا فاصله گرفت و به حوزه مهندسی پرداخت، در حالی که سرجیو آبرو به یکی از سازندگان برجسته گیتار (لوتیر) تبدیل شد.

میراث Duo Abreu همچنان یکی از نمونه‌های برجسته هماهنگی و ظرافت در اجرای دو گیتار محسوب می‌شود.

دوئت اسد (Assad Duo)؛ پیوند موسیقی کلاسیک و فرهنگ آمریکای لاتین

سرجیو و ادیر اسد، برادران برزیلی، یکی از مشهورترین دوئت‌های گیتار در جهان هستند.

آن‌ها از شاگردان آدولفینا تاوورا بودند و فعالیت حرفه‌ای خود را از دهه ۱۹۷۰ آغاز کردند. برخلاف بسیاری از دوئت‌های سنتی، رویکرد آن‌ها تنها محدود به اجرای رپرتوار کلاسیک نبود؛ بلکه تلاش کردند مرز میان موسیقی کلاسیک، فولکلور برزیل، موسیقی آرژانتین و سبک‌های معاصر را گسترش دهند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های Assad Duo، تنظیم‌های خلاقانه آن‌ها بود. آن‌ها آثار آهنگسازانی مانند Astor Piazzolla و Egberto Gismonti را برای دو گیتار تنظیم کردند و نقش مهمی در ورود موسیقی آمریکای لاتین به رپرتوار جهانی گیتار داشتند.

پیاتزولا قطعه معروف Tango Suite را برای آن‌ها نوشت؛ اثری که امروزه یکی از آثار مهم برای دو گیتار محسوب می‌شود.

اجرای Duo Assad ترکیبی از تکنیک کلاسیک، ریتم‌های پرانرژی آمریکای جنوبی و آزادی بیانی بود که آن‌ها را به یکی از شناخته‌شده‌ترین گروه‌های گیتار جهان تبدیل کرد.

لوس رومروس (Los Romeros)؛ خانواده سلطنتی گیتار

لوس رومروس یکی از مشهورترین کوارتت‌های گیتار تاریخ است که نقش مهمی در معرفی اجرای چهار گیتار در سطح جهانی داشت.

این گروه توسط گیتاریست اسپانیایی Celedonio Romero و سه پسرش، Celin Romero، Pepe Romero و Ángel Romero، تشکیل شد.

خانواده رومرو در سال ۱۹۵۷ به آمریکا مهاجرت کردند و فعالیت بین‌المللی خود را گسترش دادند.

آن‌ها به دلیل کیفیت اجرایی بالا و حضور پررنگ در مهم‌ترین سالن‌های موسیقی جهان، لقب «خانواده سلطنتی گیتار» را دریافت کردند.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای Los Romeros، گسترش رپرتوار برای چهار گیتار بود. آهنگسازانی مانند خواکین رودریگو و فدریکو تورو‌با آثاری برای آن‌ها نوشتند و به این ترتیب، کوارتت گیتار به جایگاهی جدی در موسیقی کلاسیک رسید.

اجرای چهار گیتار امکاناتی ایجاد می‌کرد که در تکنوازی وجود نداشت؛ از جمله گستره صوتی بیشتر، تنوع رنگی و امکان ایجاد ساختارهای پیچیده‌تر.

Los Romeros بیش از چهار دهه فعالیت داشتند و تأثیر آن‌ها بر نسل‌های بعدی گروه‌های گیتار بسیار گسترده بود.

کوارتت گیتار لس‌آنجلس یکی از موفق‌ترین گروه‌های گیتار معاصر جهان است.

این گروه در سال ۱۹۸۰ در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی شکل گرفت و اعضای اولیه آن شامل John Dearman، William Kanengiser، Scott Tennant و Anisa Angarola بودند.

برخلاف بسیاری از گروه‌های سنتی، LAGQ تنها به اجرای موسیقی کلاسیک محدود نشد. آن‌ها رپرتواری گسترده شامل موسیقی باروک، کلاسیک، جَز، موسیقی محلی، موسیقی معاصر و تنظیم آثار مشهور را اجرا کردند.

از ویژگی‌های مهم این گروه، تلاش برای گسترش مرزهای رپرتوار چهار گیتار بود. آن‌ها آثار جدیدی سفارش دادند و همچنین قطعاتی از موسیقی‌های مختلف را برای کوارتت گیتار تنظیم کردند.

آهنگسازان و موسیقی‌دانان مرتبط با رپرتوار LAGQ

• Andrew York
• Vince Mendoza
• Astor Piazzolla
• Egberto Gismonti

این گروه با اجراهای جهانی و ضبط‌های متعدد، نشان داد که کوارتت گیتار می‌تواند از نظر پیچیدگی و تنوع موسیقایی با دیگر گروه‌های کلاسیک رقابت کند.

تأثیر آنسامبل‌های گیتار بر تاریخ این ساز

ظهور دوئت‌ها و کوارتت‌های گیتار در نیمه دوم قرن بیستم، نگاه هنرمندان و مخاطبان به این ساز را تغییر داد.

این گروه‌ها ثابت کردند که گیتار تنها سازی برای بیان شخصی یک نوازنده نیست، بلکه می‌تواند در قالب یک مجموعه موسیقایی بزرگ، ساختارهای پیچیده و گسترده‌ای ایجاد کند.

از Duo Presti-Lagoya که مسیر اجرای دو گیتار را تثبیت کردند، تا Los Angeles Guitar Quartet که امکانات معاصر این ساز را گسترش داد، هر کدام بخشی از مسیر جهانی شدن گیتار را شکل دادند.

در نتیجه این تحولات، گیتار در پایان قرن بیستم نه‌تنها به‌عنوان یک ساز تک‌نواز مهم، بلکه به‌عنوان سازی مناسب برای اجراهای گروهی، آموزشی و ارکسترال نیز شناخته شد.

ادامه تاریخ گیتار کلاسیک

در ادامه، به سراغ آهنگسازانی خواهیم رفت که با خلق آثار جدید برای گیتار، نقش مهمی در شکل‌گیری رپرتوار مدرن این ساز داشتند؛ از لئو براور و استفن دادگسون تا دیگر چهره‌های تأثیرگذار موسیقی معاصر گیتار.

ترجمه و گردآوری: سحر براتی

منبع: The History of the Guitar: Its Origins and Evolution by Júlio Ribeiro Alves